Những tòa tháp có ban công cong như vỏ sò, so le nhau và phủ cây xanh đang xuất hiện nhiều trong các phương án kiến trúc mới tại Việt Nam. Ban ngày, công trình nổi bật nhờ màu trắng và mảng xanh. Về đêm, nếu chỉ lắp vài đèn pha từ dưới chiếu lên, toàn bộ hình khối cong và cây xanh sẽ chìm vào bóng tối. Bài viết này trình bày phương án chiếu sáng ARTTEC đề xuất cho dạng công trình này, dựa trên một phối cảnh kiến trúc tháp khoảng 20 tầng có chân đế vòm và mái trồng cây.
Đọc kiến trúc trước khi đặt đèn
Thiết kế chiếu sáng tốt bắt đầu từ việc hiểu công trình muốn được nhìn thấy như thế nào. Với tòa tháp này, có bốn đặc điểm cần giữ lại về đêm:
- Nhịp ban công so le: mỗi căn hộ là một khối vỏ cong nhô ra, xếp lệch nhau như tổ ong. Đây là hình ảnh nhận diện của công trình.
- Mặt dưới ban công cong: mặt cong màu trắng là bề mặt phản xạ ánh sáng rất đẹp, giống chiếc chén úp.
- Cây xanh ở mép ban công: bồn cây chạy theo mép mỗi ban công, tạo thành các dải xanh trên mặt dựng.
- Chân đế vòm và đỉnh tháp: hai tầng đế có hàng vòm cao và lối vào kính, còn đỉnh tháp có sân thượng trồng cây.
Nguyên tắc chung là không phủ sáng cả mặt tiền mà nhấn đúng các đặc điểm trên, để tòa nhà về đêm vẫn đọc ra hình khối như ban ngày.
Ý tưởng: những chiếc đèn lồng xanh
Mỗi ban công được xử lý như một chiếc đèn lồng nhỏ: mặt dưới vỏ cong phát sáng ấm, cây trong bồn được nhấn nhẹ, còn mảng tường giữa các ban công để tối. Khi nhìn từ xa, mặt dựng hiện ra như hàng trăm chiếc đèn lồng xếp so le, giữ đúng nhịp kiến trúc mà không gây chói cho cư dân.

Năm lớp ánh sáng đề xuất
1. Hắt sáng mặt dưới ban công
Đây là lớp quan trọng nhất. Đèn LED thanh được giấu trong mép bồn cây của ban công tầng dưới, hướng chùm sáng lên mặt dưới cong của ban công tầng trên. Mặt cong màu trắng phản xạ ánh sáng mềm, tạo hiệu ứng chén sáng mà người nhìn không thấy nguồn đèn. Nên dùng đèn có quang học lệch (asymmetric) để ánh sáng trải đều trên mặt cong, không đổ vào cửa kính căn hộ.
2. Nhấn cây xanh
Đèn rọi công suất nhỏ, có loa chắn chói, đặt trong bồn cây để chiếu vào thân và tán cây. Không cần nhấn toàn bộ bồn cây: chọn khoảng một phần ba số bồn theo kiểu xen kẽ giúp mặt dựng tự nhiên hơn, giảm chi phí và giảm số điểm phải bảo trì. Đèn trong bồn cây phải đạt IP68, có ống luồn và hộp nối kín nước vì thường xuyên bị tưới.
3. Chân đế vòm
Hàng vòm ở hai tầng đế là nơi khách đi bộ nhìn gần nhất. Đề xuất đèn âm sàn chùm hẹp chiếu dọc chân cột lên đỉnh vòm, kết hợp ánh sáng hắt nhẹ mặt trong vòm. Lối vào kính được làm sáng hơn các vị trí khác để dẫn hướng. Dải cây rủ ở tầng ba được hắt sáng từ trên xuống, tạo đường viền xanh tách phần đế khỏi thân tháp.
4. Đỉnh tháp
Tầng mái và các ban công trên cùng được làm sáng hơn thân tháp khoảng 20 đến 30 phần trăm, cây trên sân thượng được nhấn rõ. Đỉnh tháp sáng giúp công trình có đường viền rõ ràng trên nền trời đêm và dễ nhận ra từ xa.
5. Ánh sáng từ căn hộ
Cửa vòm của các căn hộ cũng là một lớp sáng. Chủ đầu tư nên quy định nhiệt độ màu chung cho đèn trần ban công, ví dụ 2700K, để mặt dựng không bị loang lổ màu trắng xanh, vàng khác nhau giữa các căn.
Phân cấp độ sáng
| Vị trí | Mức sáng tương đối | Nhiệt độ màu |
|---|---|---|
| Lối vào kính, chân đế | Cao nhất (100%) | 3000K |
| Đỉnh tháp, cây sân thượng | Cao (80–100%) | 3000K |
| Mặt dưới ban công thân tháp | Trung bình (40–60%) | 2700–3000K |
| Cây trong bồn ban công | Thấp (20–40%) | 3000K |
| Mảng tường giữa ban công | Để tối | Không chiếu |
Ánh sáng tĩnh mỗi đêm, kịch bản động dịp lễ
Với công trình nhà ở, ánh sáng hằng đêm nên là trắng ấm tĩnh để giữ vẻ sang trọng. Nếu chọn đèn mặt dưới ban công loại trắng điều chỉnh được (tunable white) hoặc RGBW và điều khiển riêng từng ban công, công trình có thêm các kịch bản cho dịp đặc biệt:
- Nhịp thở: ánh sáng sáng lên rồi dịu xuống chậm từ chân lên đỉnh tháp, mỗi chu kỳ vài chục giây.
- Tết và lễ hội: sắc đỏ, vàng lan dần theo các tầng ban công.
- Sự kiện của chủ đầu tư: màu nhận diện thương hiệu trong một khung giờ ngắn.
Hiệu ứng nên chuyển chậm và ở độ sáng vừa phải để không ảnh hưởng đến cư dân bên trong.
Hạ tầng điện và điều khiển
- Nguồn tập trung 48V: đặt bộ nguồn trong hộp kỹ thuật mỗi vài tầng, giảm sụt áp trên đường dây dài và không phải đặt nguồn ngoài ban công. Xem thêm đèn LED 48V cho mặt dựng.
- Điều khiển qua 4G: hẹn giờ theo giờ mặt trời lặn, giảm sáng sau nửa đêm, đổi kịch bản từ điện thoại. Xem bộ điều khiển 4G.
- Giám sát lỗi RDM: với hàng trăm điểm đèn trên ban công cao tầng, biết chính xác đèn nào hỏng giúp giảm số lần đưa đội bảo trì lên cao. Xem giám sát lỗi RDM.
Những điểm cần thống nhất sớm với kiến trúc sư
- Hốc giấu đèn trong mép bồn cây: cần chừa từ bước thiết kế kết cấu, vì đổ bê tông xong mới đục sẽ rất khó.
- Đường luồn dây: ống chờ từ hộp kỹ thuật ra từng ban công, tránh đi dây nổi trên mặt dựng trắng.
- Tiếp cận bảo trì: bồn cây nằm trong ban công căn hộ, nên cần thỏa thuận quyền tiếp cận với cư dân hoặc thiết kế để thay đèn từ phía ngoài bằng thiết bị treo.
- Chống thấm và rễ cây: đèn và hộp nối đặt trên lớp chống thấm, có lưới chắn rễ, không chôn trực tiếp trong đất.
- Chống chói vào căn hộ: kiểm tra trên mô hình 3D để chắc chắn không có chùm sáng nào chiếu thẳng vào cửa kính.
Quy trình ARTTEC đề xuất
- Nhận bản vẽ hoặc phối cảnh kiến trúc, khảo sát hiện trạng nếu công trình đã xây.
- Dựng mô phỏng 3D ban đêm với từng lớp ánh sáng để chủ đầu tư và kiến trúc sư duyệt hiệu ứng.
- Chốt phương án 3D rồi mới triển khai thiết kế chi tiết, khối lượng và dự toán.
- Ký hợp đồng, thi công, căn chỉnh từng đèn tại công trình. Người khảo sát đi cùng dự án đến khi bàn giao.
Câu hỏi thường gặp
Chiếu sáng có làm nóng hoặc hại cây không?
Đèn LED công suất nhỏ tỏa nhiệt rất ít. Nên đặt đèn cách thân cây và dùng ánh sáng trắng ấm, hẹn giờ tắt hoặc giảm sáng sau nửa đêm để cây có thời gian nghỉ.
Có thể chỉ làm chân đế và đỉnh tháp trước không?
Được. Nhiều chủ đầu tư chia giai đoạn: làm chân đế và đỉnh tháp trước, thân tháp làm sau. Khi đó cần chừa sẵn ống luồn dây và hốc đèn để giai đoạn sau không phải đục phá.
Bạn có phối cảnh hoặc bản vẽ công trình? Gửi qua Zalo 0935 004 188, ARTTEC sẽ đề xuất phương án và dựng mô phỏng 3D ban đêm cho công trình của bạn.
